زمینه های شکل گیری نوین دین مشرکین غیر اهل کتاب در مغرب زمين (۳۷)

زمینه های شکل گیری نوین دین مشرکین غیر اهل کتاب در مغرب زمين (۳۷)

بر گرفته از کتاب روابط متقابل اسلام و دین سکولاریسم

مؤلف: ابوحمزه المهاجر هورامی

نتیجه تفکر اومانیستی، قرار گرفتن انسان در جایگاه خداوند است که پیامد مهم آن این است که انسان بدون کمک گرفتن از دین خدا و ارتباط با ماوراء طبیعت می تواند مشکلات خود را حل کند. انسان با عقل و دانش خود بی‌نیاز از دین خدا است. از سویی در اومانیسم بر حقوق نفسانی انسانی و نه حقوق و تکالیف دین خدا تاکید می‌شود که خود، از ارکان دین سکولاریسم است.

” در شرایطی که عوامل اجتماعی اعتماد به نهاد دین[ آسمانی ] را سلب می‌نمود دستاوردهای علم تجربی و تحولاتی که علم در حوزه‌های مختلف زندگی ایجاد کرده بود زمینه را برای جایگزینی علم و عقلانیت ابزاری به جای دین، در حل امور سیاسی اجتماعی فزونی بخشید[۱]

البته منظور از این عقلانیت هم استنتاج و استدلال منطقی نیست بلکه اصطلاحی ابزاری در جامعه شناسی است که هر آنچه انسان را به اهداف جامعه نزدیک کند شامل می‌شود. مقاصدی مصلحت جویانه که نسبت به دین خدا و ارزش‌های آن بی‌تفاوتند؛ مثلا بسیاری از سیاست مداران سکولار آمریکایی تجاوز به کشورهای دیگر را چنین توجیه می کنند که به مصلحت کشور آمریکا بوده و بدین ترتیب برخوردار از عقلانیت ابزاری است.

با این وجود ریشه های  پیدایش دین سکولاریسم نوین را می توان از زمینه های زیر جستجو نمود :

  • زمینه یونانی در نزد فلاسفه یونانی :

زمینه یونانی دین سکولاریسم در نزد فلاسفه یونانی به معنای نیروی حیاتی ، زندگی ، مدت زمان ، نسل و سپس جاودانگی است در این واژه از دنیای کنونی در تمایز با دنیای آتی سخن به میان می آید . در یونان باستان نخستین بار در پنج قرن قبل از میلاد مسیح دو نظریه متضاد مطرح می شود .تضاد میان دنیای اسطوره و دنیای عقلانی ،تضاد میان خدایان جاودان وانسانهای فانی که در واقع تضاد میان منطق دین و منطق دولت یا تضاد میان منطق خصوصی و خانوادگی و منطق کشور و شرایط عمومی است.

  • زمینه نصرانی و آغازین سکولاریسم:

دراین مفهوم سکولاریزاسیون با دو قلمرو قدسی و روحانی از یک سو و غیر قدسی و نفسانی از سوی دیگر مترادف می شود در این مفهوم ،سکولار ترجمان سکولوم[۲] قرار می گیرد . در صورتی که قدسیت و قدسی ترجمه است. در انجیل کلمه سکولار به کار رفته است . وپیروان خود را از به دام افتادن آن بر حذر نموده است. مفهوم سکولار به معنای مکان و محل فعالیت های دنیوی است . و پیروان کلیسا همواره نصرانی ها را به سوی آخرت دعوت می کنند.

  • زمینه آگوستینی (شهر خدا و شهر انسان ):

آگوستین در چهار قرن پس از میلاد بافرو پاشی رم ،دو نوع شهر را از هم متمایزمی کند :”شهر خدا و شهر انسان” تاریخ را نیز به دو تاریخ دنیوی و مقدس تقسیم میکند .همه ی چیزها ی زمینی و مالکیت ها و قدرتها نمادین شهر انسان میداند که فرجامش نیز زمینی است. اما در مقابل شهر خدا یا شهر مقدس وجود دارد که در همین جهان خاکی است و انسانها تا زمانی که قلمرو موعود خود را تصرف کنند و با فرمانروای خود یا پادشاه سده ها [۳] در آن حکم رانی می کنند البته شهر خدا در این دنیا در پیکر کلیسا وجود دارد اما هیچ گاه در این دنیا محقق نمی شود .و هرگز محقق نخواهد شددر نظریه ی آگوستین سکولار (دنیا) و (دنیای مقدس) شهر هر دو در پیکره کلیسا محقق میشود.

  • زمینه کلیسایی (کشیش ها و لائیک ها):

سکولاردر این زمان وجهی است که اختلاف میان دو نوع زندگی را نشان میدهد یکی زندگی دنیوی اکثریت عظیم مومنان و دیگری زندگی اقلیت و خواست پارسایان و کشیشان و اصحاب کلیسا ،گروه اول شامل نصرانی هایی میشود که از مومنان و کشیشانی تشکیل شده که سکولار هستند و به امور دنیوی می پردازند و گروه دوم روحانیتی است که از فعالیت های دنیوی دور می ماند و به نیایش در راه دین و خدا می پردازد .

[۱] عبدالحسین خسرو پناه، کلام جدید، قم، مركز مطالعات و پژوهش‏هاى فرهنگى حوزه‏ علميه‏، چاپ سوم، ۱۳۸۳، صص ۲۲۰-۲۲۶

[۲]SAECULUM

[۳]SAECULUMS SIECLS

دیدگاهتان را بنویسید