قرآن و مسؤولیت مسلمانان در برابر پیامبرخاتم (۶۸)

قرآن و مسؤولیت مسلمانان در برابر پیامبرخاتم  (۶۸)

 

بر گرفته از کتاب روابط متقابل اسلام و دین سکولاریسم

مؤلف: ابوحمزه المهاجر هورامی

بررسى آیات متعدد قرآن حکایت از آن دارد که در بینش قرآنى، پیامبرخاتم صلی الله علیه وسلم صرفا در جایگاه مسئله‏گویى و بیان احکام قرار ندارد و حوزه‏ى نفوذ و دخالت او به ابلاغ وحى محدود نمى‏گردد و مسلمانان نیز نباید فقط براى فراگیرى احکام پیامبرخاتم را مرجع خود بدانند، بلکه موظفند در عرصه‏ى مسائل اجتماعى، از خط مشى و سیاستى که توسط پیامبرخاتم ترسیم مى‏شود پیروى کرده، و در جریانات سیاسى ـ اجتماعى، بر طبق نظر او عمل نمایند و در برابر امر و فرمان او گردن نهند. برخى از این آیات عبارتند از:

ـ « ‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا‏ »، (نساء / ۳۳) ‏ اي كساني كه ايمان آورده‌ايد ! از خدا (با پيروي از قرآن) و از پيغمبر (خدا محمّد مصطفي با تمسّك به سنّت او) اطاعت كنيد، و از كارداران و فرماندهان مسلمان خود فرمانبرداري نمائيد (مادام كه دادگر و حقّگرا بوده و مجري احكام شريعت اسلام باشند) و اگر در چيزي اختلاف داشتيد (و در امري از امور كشمكش پيدا كرديد) آن را به خدا (با عرضه‌ي به قرآن) و پيغمبر او (با رجوع به سنّت نبوي) برگردانيد (تا در پرتو قرآن و سنّت، حكم آن را بدانيد . چرا كه خدا قرآن را نازل، و پيغمبر آن را بيان و روشن داشته است . بايد چنين عمل كنيد) اگر به خدا و روز رستاخيز ايمان داريد . اين كار (يعني رجوع به قرآن و سنّت) براي شما بهتر و خوش فرجام‌تر است.

. ـ « ‏وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا‏ »( نساء / ۸۳) ‏ و هنگامي كه ( خبر ) كاري كه موجب نترسيدن يا ترسيدن است (از قبيل : قوّت و ضعف، و پيروزي و شكست، و پيمان بستن با اين قبيله و گسستن از آن قبيله) به آنان (يعني منافقان يا مسلمانان ضعيف‌الايمان) مي‌رسد، آن را (ميان مردم) پخش و پراكنده مي‌كنند (و اخبار را به گوش دشمنان مي‌رسانند) . اگر اين گونه افراد، سخن گفتن در اين‌باره را به پيغمبر و فرماندهان خود واگذارند (و خبرهائي را كه مي‌شنوند فقط به مسؤولان امور گزارش دهند) تنها كساني از اين خبر ايشان اطّلاع پيدا مي‌كنند كه اهل حلّ و عقدند و آنچه بايست از آن درك و فهم مي‌نمايند . اگر فضل و رحمت خدا شما را در بر نمي‌گرفت (و شما را به اطاعت از خود و پيغمبرش، و برگشت امور به پيغمبر و مسؤولان كشوري و لشكري خويش هدايت نمي‌كرد) جز اندكي از شما همه از اهريمن پيروي مي‌كرديد . ‏

قرآن مسلمانان را موظف مى‏داند که اطلاعات و اخبار خود را ـ به ویژه در شرایط حساس جنگ، قبل از انتشار در بین مردم ـ به پیامبرخاتم  ارائه نمایند.

پس این آیه نیز صراحت دارد که پیامبرخاتم  صرفا ابلاغ کننده‏ى احکام الهى نیست، بلکه علاوه بر کارشناسى احکام، مسئولیت کارشناسى موضوعات، حوادث و رخدادهاى سیاسى ـ اجتماعى نیز بر عهده‏ى اوست و همان گونه که مسلمانان براى دریافت احکام به او مراجعه مى‏کنند، براى دریافت تحلیل صحیح مسائل جارى جامعه نیز باید به او مراجعه نمایند و از انجام هر عمل خودسرانه پرهیز نمایند. همچنین قرآن کریم از مسلمانان مى‏خواهد که با دخالت پیامبرخاتم  در امور اجتماعى و پس از اعلام نظر پیامبرخاتم، تردیدى به خود راه نداده، و همگى اطاعت نمایند:

«‏وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا‏» (احزاب / ۳۶) هيچ مرد و زن مؤمني، در كاري كه خدا و پيغمبرش داوري كرده باشند (و آن را مقرّر نموده باشند) اختياري از خود در آن ندارند (و اراده‌ي ايشان بايد تابع اراده‌ي خدا و رسول باشد) . هر كس هم از دستورخدا و پيغمبرش سرپيچي كند، گرفتار گمراهي كاملاً آشكاري مي‌گردد.

و همچنین: «‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ‏» (حجرات/۱) ‏ اي كساني كه ايمان آورده‌ايد ! بر خدا و پيغمبرش پيشي مگيريد و پيشدستي مكنيد، و از خدا بترسيد و پروا داشته باشيد، چرا كه خدا شنواي (گفتارتان،و) آگاه (از كردارتان) مي‌باشد . ‏

«مَا كَانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ وَلَا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ» (توبه/ ۱۲۰) درست نيست كه اهل مدينه و باديه‌نشينان دوروبر آنان، از پيغمبر خدا جا بمانند (و در ركاب او به جهاد نروند ، و در راه همان چيزي جان نبازند كه او در راه آن جان مي‌بازد) و جان خود را از جان پيغمبر دوست‌تر داشته باشند .

آیات متعدد دیگرى نیز وجود دارد که نمایانگر شعاع رهبرى پیامبرخاتم بر سراسر زندگى اجتماعى، سیاسى، اقتصادی، نظامی، امنیتی وعقیدتی مسلمانان است.

دیدگاهتان را بنویسید